Lăng loàn là gì

     

độc giả Trương Thanh Hiếu (Hà Nam) hỏi: “Khi mắng một người thiếu phụ hỗn xược, người ta hay sử dụng từ “lăng loàn”. Xin cho biết thêm tại sao lại hotline là “lăng loàn” và trong số những trường đúng theo nào thì bị xem như là “lăng loàn”?


vào “Đất lề quê thói” có một đái mục là “LĂNG LOÀN”. Tác giả Nhất Thanh viết: “Cô gái về đơn vị chồng, sau hầu hết thủ-tục lễ-nghi, bước chân vào phòng cô dâu, việc đầu tiên là nhanh chóng ngồi vào chỗ đầu chõng ngủ và khi chũm áo thì tìm biện pháp vắt chờm lên trên áo của chồng, mau chóng được chừng nào xuất xắc chừng nấy. Những anh em đã đi bước trước và nhiều khi chính bà mẹ cô dâu đã rỉ tai bảo làm do đó thì rồi sẽ không còn bị ông xã bắt nạt, với trái lại sẽ ăn hiếp được chồng. (...) tư tưởng của hầu như các cô, rồi thành những bà, là thích ăn hiếp chồng. Vừa mới bước đi về nhà fan ta vẫn vội vã triển khai ngay mấy điều tâm-niệm kia, rồi luôn tìm cách áp đảo, không dùng nỗ lực công thì cũng giữ ráng thủ”.

Bạn đang xem: Lăng loàn là gì

Ở đây, độc nhất vô nhị Thanh chỉ kể đến thói “lăng loàn” của người vợ hay “bắt nạt”, “áp đảo” chồng. Vào thực tế, từ “lăng loàn” được dùng với nghĩa rộng lớn hơn, bao hàm mối quan liêu hệ nàng dâu - mẹ chồng, chị em dâu - bố ck hoặc chỉ phổ biến những phụ nữ có cách biểu hiện hỗn xược với bề trên trong gia đình, chúng ta hàng bên chồng, phụ nữ có tình dục trai gái phóng túng:

- “Việt phái mạnh tân từ điển (Thanh Nghị): “lăng - loàn”: tt. Không kể trên dưới, đức-hạnh, phóng đãng thừa đàn bà lăng - loạn mất nết”.

- “Việt phái nam tự điển (Hội Khai trí Tiến Đức): “lăng - loàn”: Nói kẻ dưới hỗn xấc với những người trên con dâu hư lăng - loạn cả bà bầu chồng”.

- “Việt phái mạnh tự điển” (Lê Văn Đức): “lăng loàn”: tt. Hỗn-xấc, lấn-lướt kẻ bên trên trước: Đàn bà lăng-loàn”.

- “Từ điển tiếng Việt” giải thích rõ ràng hơn: “lăng loàn” 凌亂 đg. 1- bao gồm hành vi hỗn láo xúc phạm tín đồ trên, không chịu phục tùng khuôn phép, bất chấp đạo đức, luân lý : “(...) chẳng ngày nào là nhị vợ ông xã không bào chữa nhau, mà gượng nhẹ nhau thì bao giờ vợ cũng loạn xạ chửi bới nhà chồng” (Khái Hưng). 2- có quan hệ trai gái phóng túng, bỏ mặc luân thường xuyên đạo lý: “Còn đâu nay thiếp mai chàng/Ghe anh lui ngoài bến, bậu linh tinh biết đâu?” (Ca dao). Đn: lăng nhăng”.

Xem thêm: " Caught Up Là Gì ? Cách Dùng Các Cụm Từ Mở Rộng Của Catch Up

Chúng ta còn thấy “dấu vết” của hai chữ “lăng loạn” trong một số từ điển xuất bạn dạng trước 1975, như: “Từ điển nước ta phổ thông” (Đào Văn Tập): “lăng-loàn : Lấn lướt tạo nên rối loạn bọn bà lăng-loàn”; “Việt phái mạnh tự điển” (Lê Văn Đức): “lăng loạn”: đt. Lần-lượt làm rối-loạn hàng-ngũ, trật-tự”.

Từ “lăng loạn” 凌亂 trong giờ Hán có nghĩa là “tạp loạn, không tồn tại trật tự” (雜亂而無跌序 - Tạp loàn nhi vô độc thân tự ); “lộn xộn, không tồn tại trật tự trên dưới” (雜沓無條理也 - tạp đạp, vô điều lý ).


Trong giờ Hán, nhằm chỉ người lũ bà “lăng loàn”, có các từ như “bát phụ” 潑婦 (bát 潑: ngang ngược; phụ 婦: đàn bà;

“bát phụ” = bọn bà ngang ngược), “hãn phụ” 悍婦 (hãn: to gan tợn, ngang bướng; phụ 婦: lũ bà; “hãn phụ” = bầy bà ngang bướng, mạnh tợn). “Hán điển” giảng “bát phụ” 潑婦 (termagant) là: “Lời trách mắng, chỉ người lũ bà ngang ngược, bỏ mặc đạo lý.” <潑婦:斥罵人的話,指凶悍不講理的婦人 - bát phụ: xích mạ nhân đích thoại, chỉ hung tợn bất giảng lý đích phụ nhân>.

Như vậy, “lăng loàn” là từ Việt cội Hán, được người việt nam sử dụng với cùng một nghĩa mới, không có trong giờ đồng hồ Hán. Bao gồm lẽ, từ chỗ ý niệm người thanh nữ trong mái ấm gia đình phải duy trì đạo bà xã chồng, phận làm dâu con, chính sách trên dưới, theo như đúng luân thường, đạo lý bắt buộc những thiếu nữ “lăng loàn” (lộn xộn, không có trên dưới, trơ trọi tự, bất chấp đạo lý) đó là người làm rối loạn cương hay (tam tòng, tứ đức...), không giữ đúng đạo làm vợ, nghĩa vụ làm dâu con.

Vốn là từ bỏ vay mượn cội Hán tuy thế so với những từ “bát phụ”, “hãn phụ” (đều dùng để làm mắng người thanh nữ ngang ngược, mặc kệ đạo lý) mà lại “lăng loàn” trong giờ đồng hồ Việt gồm nghĩa bóng tuyệt hơn, sâu sắc hơn.


Chuyên mục: Tin Tức